Inhoudsopgave
Wat gebeurt er in het brein?
Duidelijkheid en autonomie zijn geen tegenpolen. Sterker nog: beide zijn fundamentele basisbehoeften van ons brein. Een gebrek aan één van beide wordt neurologisch op deze manier ervaren. Als een bedreiging. Dat triggert ons stresssysteem.
Duidelijkheid, of beter, voorspelbaarheid, geeft een gevoel van veiligheid. Is die voorspelbaarheid er niet, dan gebeuren er twee dingen:
- De amygdala wordt geactiveerd: we ervaren een lichte stressreactie.
- De mentale belasting stijgt, omdat we voortdurend moeten aftasten wat er van ons verwacht wordt.
Ook een gebrek aan autonomie werkt zo. Geen controle ervaren betekent: dreiging. En dus opnieuw een activatie van het stresssysteem.
Onderzoek van Amy Arnsten (2009) toont aan dat zelfs een subtiele stressreactie onze cognitieve functies ondermijnt. Denk aan slechter probleemoplossend vermogen of kritisch denken. Opmerkelijk: zelfs de illusie van controle is al voldoende om cognitief goed te blijven functioneren.
Hoe geef je duidelijkheid zonder autonomie te verliezen?
1 – Beperk opties, behoud keuzevrijheid
Te veel keuzemogelijkheden leiden tot onduidelijkheid. Na de corona-periode was het voor veel bedrijven een uitdaging hoe om te gaan met hybride werken. Volledig verplichten om naar kantoor te komen beperkt de autonomie. Maar je kunt wel duidelijke kaders stellen en tegelijkertijd autonomie geven.
“We vinden het belangrijk dat teams elkaar minstens één keer per week fysiek zien. Kies als team zelf de dag. Daarnaast organiseren we één keer per kwartaal een teamdag; die plannen we samen in. Buiten deze momenten heb je de vrijheid om zelf te bepalen of je thuis of op kantoor werkt.”
Ook strategische helderheid helpt: als de organisatiedoelen en KPI’s helder zijn, kunnen teams en individuen hun eigen doelen formuleren die daarop aansluiten.
Zo creëer je consistentie, ruimte voor eigenaarschap en het versterkt het zelfregulerend vermogen van teams en individuen
(zie ook Measure What Matters van John Doerr).
Ook na de vakantie staan er door het hele land nieuwe trainingsmomenten ingepland. Je kunt je via deze pagina aanmelden voor de datum en locatie die jou het beste uitkomt.
2 – Wees helder over tijdlijnen en prioriteiten
Duidelijkheid over deadlines en wat op welk moment prioriteit heeft, verlaagt onzekerheid en verhoogt de productiviteit. Zonder prioriteiten wordt alles belangrijk. Dat vreet veel mentale energie en te veel autonomie zorgt voor een gebrek aan duidelijkheid.3 – Denk in principes in plaats van afspraken
Afspraken kunnen voelen als inperking van de autonomie en leiden snel tot micromanagement. Principes geven richting én ruimte. In de tv-serie Dreamschool wordt bijvoorbeeld gewerkt met bouwstenen in plaats van regels, en dat werkt. Denk bij principes aan:
- De kernwaarden die het gedrag binnen je organisatie sturen (i.p.v. regels).
- Strategische doelen die helder zijn, maar ruimte laten voor teams om zelf invulling te geven.
Hoe zorg je dat deze principes door de gehele organisatie gehanteerd worden, als je de autonomie niet wilt inperken? Faciliteer het leren van nieuwe vaardigheden – het ontwikkelen van nieuwe gewoonten en het ondersteunen met passende systemen.
Wat levert het op?
Door duidelijkheid te combineren met autonomie creëer je de ideale voorwaarden voor cognitieve topprestaties. De voordelen op een rij:
- Minder stressactivatie, omdat er minder onzekerheid is en dus beter rationeel denken;
- Verbeterde filterfunctie van het brein; vermindering van cognitieve ruis.
- Verbeterde cognitieve prestaties zoals kritisch denken, besluitvorming, plannen, etc.
Meer weten?
Bij BrainDrills helpen we HR-afdelingen en managers met het oplossen van drie terugkerende problemen in organisaties:
- Te hoge mentale belasting in teams
- Alsmaar meer moeten doen in minder tijd – met minder mensen
- Gebrek aan eigenaarschap en betrokkenheid
Wil je verkennen wat het verschaffen van duidelijkheid kan betekenen voor jouw team of organisatie?
👉 Wij denken graag met je mee.
Stuur mij een berichtje via douwejan@braindrills.com of plan een verkennend gesprek.
Literatuurlijst
Founder van Braindrills
Arnsten (2009)
Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function | Nature Reviews Neuroscience
Doerr (2018)
Measure what matters.
