Inhoudsopgave
Je bent bezig met het schrijven van een belangrijk rapport, maar halverwege word je onderbroken door een dringend telefoontje, waar enkele actiepunten voor jou uit voortkomen. Je besluit deze later op te pakken en richt je weer op het rapport. Toch merk je dat je gedachten blijven afdwalen naar het telefoongesprek en de openstaande acties.
Dit fenomeen, waarbij onafgeronde taken je gedachten blijven bezighouden, staat bekend als het Zeigarnik-effect. In dit artikel lees je hoe je de negatieve effecten van dit Zeigarnik-effect kunt voorkomen en hoe je het kunt inzetten om je effectiviteit te vergroten.
De wetenschap achter het Zeigarnik-effect
In haar onderzoek uit 1927 liet psychologe Bluma Zeigarnik deelnemers een reeks van 15 tot 22 taken uitvoeren. De helft van de taken werd onderbroken voordat deelnemers ze konden afmaken. Op een later moment werden deelnemers ondervraagd over de taak die zij hadden uitgevoerd. Het bleek dat onafgemaakte taken tweemaal zo vaak werden herinnerd als voltooide taken.
Wat is het Zeigarnik-effect en waarom kan dit een probleem zijn?
Het Zeigarnik-effect is het psychologische fenomeen waarbij onafgemaakte taken beter onthouden worden dan voltooide taken. Dit komt doordat onafgemaakte taken een ‘open lus’ in je brein creëren, waardoor ze actief blijven in je werkgeheugen. Dit kan zorgen voor mentale overbelasting, verminderde focus en effectiviteit.
Denk daarbij aan een klant die je nog moet bellen. Het feit dat je dat nog moet doen blijft zich opdringen in je gedachten.
Zo voorkom je dat onafgeronde taken je afleiden
✅ Rond taken volledig af – Werk je aan een rapport? Maak deze volledig af, verstuur het naar collega’s voordat je doorgaat naar het volgende overleg.
✅ Maak een plan voor niet afgeronde taken – Krijg je taken niet volledig af of kun je er niet direct mee aan de slag? Maak dan een plan voor wanneer je met deze taken verder gaat (Baumeister, 2011).
Zo benut je het Zeigarnik-effect in je voordeel
- Activeer je onbewuste brein – Begin vroegtijdig met een belangrijke presentatie, zodat je onbewuste al aan de slag gaat met ideeën en concepten. Dit concept wordt ook beschreven door psycholoog Ab Dijksterhuis (Het slimme onbewuste).
- Verminder uitstelgedrag – Als je moeite hebt om te starten, begin dan met een klein deel van de taak. Dit activeert de taak in je werkgeheugen en neemt drempels weg om later verder te werken (Martin, 2024).
- Gebruik het ‘incubatie-effect’ – Onderzoek toont aan dat je creatieve oplossingen sneller vindt als je een probleem eerst bewust verwerkt en het daarna loslaat. Tijdens ontspannende activiteiten (wandelen, slapen) blijft je default mode network (DMN) onbewust verbanden leggen.
Hoe ik het Zeigarnik-effect toepas in mijn werk
👉 Ik start vroegtijdig met belangrijke projecten en presentaties, zodat ideeën onbewust kunnen rijpen.
👉 Ik rond taken zo volledig mogelijk af om cognitieve belasting te minimaliseren.
👉 Ik maak een plan voor onafgeronde taken door dit op te slaan in mijn persoonlijk kennismanagement systeem of in te plannen in mijn agenda.
Maak slim gebruik van je brein
Wil je leren hoe je wetenschappelijke inzichten zoals het Zeigarnik-effect kunt inzetten om effectiever te werken en meer te doen met minder moeite?
- Meld je aan voor onze Knowledge Hub en ontdek strategieën om slimmer te werken en stress te verminderen: Kenniscentrum – Braindrills.
- Meld je aan voor onze open trainingstweedaagse op vrijdag 28 maart en vrijdag 11 april: Je brein op orde – Braindrills.
Douwe Jan van der Wal
Head of Learning Braindrills
Literatuurlijst
Dijksterhuis, A. (2024). Het slimme onderbewuste (2de editie). Prometheus.
Mae Martin, L. (2024). UpTime (1ste editie). Harper Business.
Zeigarnik, B. (1927). Untersuchungen zur Handlungs- und Affektpsychologie. In Kurt Lewin (Red.), Psychologische Forschung: Vol. Bd. 9 (pp. 1–84).
Baumeister, R. F. (2011). Consider it done! Plan making can eliminate the cognitive effects of unfulfilled goals. Journal Of Personality And Social Psychology.
