Inhoudsopgave
Stel je voor dat je bezig bent met het uitwerken van notulen van een vergadering van die ochtend. Je zit verdiept in de notulen, terwijl je collega zijn hoofd om de deur steekt. ‘Hoe gaat het met het voorbereiden van de presentatie voor volgende week?’ wordt er aan je gevraagd. Je besluit de notulen even te laten voor wat het is en gaat verder met de presentatie voorbereiden. Terwijl je je probeert te focussen op het maken van de presentatie schieten er nog gedachten door je hoofd van de vergadering van die ochtend: ‘Met welke actiepunten moet ik direct iets? Oh ja, ik zou nog even mailen om een nieuwe vergadering in te plannen’. Terwijl je verder probeert te werken, merk je dat je niet écht meer gefocust bent. Dit veelvoorkomende fenomeen staat beter bekend als aandachtsresidu.
Aandachtsresidu betekent dat een deel van je aandacht bij de vorige taak blijft hangen, waardoor je cognitieve capaciteit afneemt. Je brein schakelt niet direct over, wat leidt tot verminderde prestaties en focus. Hoe vaker je abrupt van taak wisselt, hoe groter dit effect wordt. Hiermee saboteert het je effectiviteit.
Het experiment van Sophie Leroy
Sophie Leroy toonde het effect van aandachtsresidu aan met een experiment waarin deelnemers twee opeenvolgende taken moesten uitvoeren. Eerst kregen ze een complexe puzzelopdracht, maar halverwege werden ze abrupt gevraagd om over te schakelen naar een totaal andere taak: het beoordelen van sollicitatiebrieven. Uit de resultaten bleek dat deelnemers die hun eerste taak niet goed hadden afgerond, slechter presteerden op de tweede taak. Hun aandacht bleef deels hangen bij de onafgemaakte puzzel, waardoor ze minder effectief waren bij het beoordelen van de sollicitaties. Deelnemers die onder tijdsdruk de eerste taak moesten uitvoeren, hadden opmerkelijk genoeg minder last van het aandachtsresidu.
Dit toont aan dat je brein niet direct kan overschakelen, dat onafgemaakte taken mentale energie blijven opeisen en dat lichte tijdsdruk een positief effect heeft op het aandachtsresidu.
Waarom is het aandachtsresidu een probleem?
Aandachtsresidu heeft grote gevolgen voor effectiviteit en focus.
❌ Langere schakeltijd – Het kost meer tijd om volledig in een nieuwe taak te duiken.
❌ Lagere werkkwaliteit – De kwaliteit van de volgende taak waar je aan gaat werken is lager.
❌ Meer mentale vermoeidheid – Het continu ‘meedragen’ van restanten van vorige taken put je brein sneller uit.
In een wereld waarin multitasking en snelle taakwisselingen de norm zijn, is aandachtsresidu een van de grootste verborgen lekken van effectiviteit.
Hoe voorkom je aandachtsresidu?
Gelukkig laat Sophie Leroy zien dat er mogelijkheden zijn om het aandachtsresidu te verminderen. Je kunt zelf maatregelen nemen om je brein sneller ‘los’ te maken van vorige taken en volledig aanwezig te zijn voor de taak die voor je ligt. Hier volgen drie bewezen technieken.
✅ Rond een taak écht af:
Neem 1-2 minuten na een taak om bewust af te ronden. Maak notities over losse eindjes of openstaande vragen zodat je ze niet hoeft te onthouden. Onvoltooide taken blijven ‘hangen’ in je werkgeheugen (zie ook de blog over het Zeigarnik-effect).
✅ Werk in diepe focusblokken
Vermijd snelle taakwisselingen door gerelateerde taken te bundelen. Plan diepe werkblokken waarin je zonder onderbrekingen aan één taak werkt, idealiter 30-60 minuten.
✅ Zet een timer om een gevoel van urgentie te creëren
Creëer een lichte vorm van tijdsdruk voor jezelf (bepaal heel specifiek waar je aan wilt werken en wat je wilt afronden) aan de hand van een timer (zie ook de blog over de De magie van een timer voor jouw effectiviteit).
Praktische tips die ik zelf toepas in mijn werk
👉 Ik deel mijn agenda op in blokken van een uur voor diep werk en schakel notificaties uit om mijn focus te maximaliseren. Ik zet een timer van 60 minuten en neem dan een korte pauze.
👉 Na afloop van een vergadering noteer ik losse eindjes en acties direct in mijn persoonlijk kennismagementsysteem (PKM) – in mijn geval Google Keep.
Maak slim gebruik van je brein
Wil je leren hoe je wetenschappelijke inzichten zoals het aandachtsresidu kunt inzetten om met meer rust en ruimte in je hoofd effectiever te werken?
- Meld je aan voor onze Knowledge Hub en ontdek strategieën om slimmer te werken en stress te verminderen: Kenniscentrum – Braindrills.
- Meld je aan voor onze open trainingstweedaagse op vrijdag 28 maart en vrijdag 25 april: Je brein op orde – Braindrills.
Douwe Jan van der Wal
Head of learning
Literatuurlijst
Leroy, S. (2009). Why is it so hard to do my work? The challenge of attention residue when switching between work tasks. Elsevier, Volume 109, Issue 2, Pages 168-181. Why is it so hard to do my work?
